Co robić, jeśli będzie wojna w Polsce? Plan krok po kroku

Jeśli w Polsce wybuchnie wojna, najważniejsze są trzy rzeczy: słuchaj oficjalnych komunikatów (radio, telewizja, aplikacja RSO, Alerty RCB), rób dokładnie to, co mówią władze (ukryj się albo ewakuuj, nie na własną rękę) i miej gotowe zapasy oraz plecak ewakuacyjny. Im więcej przygotujesz teraz, tym mniej decyzji podejmiesz w stresie.

Ten przewodnik opiera się na Poradniku bezpieczeństwa MSWiA (2025) i materiałach Rządowego Centrum Bezpieczeństwa. Nie spekulujemy, czy i kiedy coś się wydarzy. Opisujemy, co zrobić w kolejnych etapach i gdzie szukać szczegółów.

Co zrobić już teraz: przygotowanie w spokojnym czasie

Poradnik MSWiA zaczyna od prostej zasady: decyzji o przygotowaniach nie odkładaj na później. Większość z nich zrobisz w jeden lub dwa weekendy.

Co przygotować	Minimum według poradnika	Szczegóły
Zapasy domowe	na minimum 3 dni, co najmniej 3 l wody na osobę na dobę, żywność gotowa do spożycia	Zapas wody i jedzenia
Plecak ewakuacyjny	dla każdego domownika, także dzieci	Plecak ewakuacyjny: co spakować
Apteczka i leki	leki przyjmowane na stałe, opatrunki, opaska do tamowania krwotoków, maseczki FFP3	Apteczka domowa
Światło i łączność	latarka, radio na baterie lub na korbkę, naładowany powerbank, kable, baterie	Radio na korbkę
Gotówka	w różnych nominałach	karty mogą nie działać bez prądu
Plan rodzinny	kontakty, miejsca spotkań, kto co robi	Plan ewakuacji rodziny

Do tego kilka rzeczy, o których łatwo zapomnieć:

Sprawdź, gdzie jest najbliższe miejsce schronienia. Informacje znajdziesz w urzędzie gminy, w jednostce PSP lub OSP oraz na stronie Państwowej Straży Pożarnej. Pomoże też nasza mapa schronów.
Oznacz w domu miejsca odcięcia gazu, prądu i wody i przećwicz z domownikami ich wyłączanie.
Ustal najbezpieczniejsze miejsce w mieszkaniu: z dala od okien, przy ścianach nośnych, w centralnym pomieszczeniu.
Przygotuj identyfikatory dla dzieci i seniorów z imieniem, nazwiskiem i telefonem kontaktowym.
Samochód trzymaj sprawny i zatankowany, a w schowku papierową mapę. GPS może nie działać.
Zainstaluj aplikację RSO (Regionalny System Ostrzegania). Jest bezpłatna.

Radio, które działa bez prądu, porównujemy w poradniku Radio na korbkę, a gotowe radia awaryjne znajdziesz w dziale sprzęt na brak prądu.

Jeśli możesz zostać zmobilizowany lub wezwany do innych zadań związanych z obroną, poradnik zaleca, żeby poinformować o tym pracodawcę już teraz.

Jak dowiesz się o zagrożeniu: RSO, Alert RCB, syreny, radio

Według Poradnika bezpieczeństwa służby informują o zagrożeniu przez:

syreny alarmowe,
megafony,
radio, telewizję i internet,
aplikację RSO,
Alerty RCB, czyli wiadomości wysyłane na telefony komórkowe,
bezpośredni kontakt.

W Polsce obowiązują dwa sygnały alarmowe dla ludności. Ogłoszenie alarmu to ciągły, modulowany (falujący) dźwięk syreny przez 3 minuty. Odwołanie alarmu to ciągły, jednostajny dźwięk przez 3 minuty. Syrena mówi tylko „uwaga, zagrożenie”. Co dokładnie robić, dowiesz się z komunikatu, dlatego po usłyszeniu syreny od razu włącz radio lub telewizor. Nagrania wszystkich sygnałów i różnicę między alarmem a wezwaniem straży opisujemy w poradniku Sygnały alarmowe.

Gdy nie ma prądu ani internetu, jedynym źródłem informacji może być radio na baterie lub na korbkę. Dlatego jest ono na każdej oficjalnej liście zapasów.

Pierwsze godziny: co robić w razie wojny

Zostać czy ewakuować się?

To najczęstsze pytanie i odpowiedź jest prosta: decyduje komunikat władz i sytuacja wokół Ciebie, a nie to, co robią inni.

Władze lub służby zarządziły ewakuację: zastosuj się do poleceń bezwzględnie. Informacje o trasach i miejscach dostaniesz ze stron rządowych, Alertów RCB, RSO i mediów.
Pojawiło się bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia tam, gdzie jesteś (np. pożar budynku): nie zwlekaj z wyjściem.
Nie ma nakazu ewakuacji: zostań na miejscu, słuchaj komunikatów i bądź gotów do ukrycia się.

Poradnik przypomina też, żeby w sytuacjach kryzysowych ograniczyć jazdę samochodem. Drogi muszą być przejezdne dla służb ratowniczych i transportów wojskowych.

Alarm lotniczy: schron albo ukrycie

Po usłyszeniu sygnału alarmowego idź ustaloną wcześniej drogą do miejsca schronienia. Zabierz plecak ewakuacyjny. Nie korzystaj z windy, idź schodami. Dobre schronienie nie ma okien, ma grube ściany i strop, dostęp do powietrza i wyjście awaryjne.

Jeśli nie możesz dotrzeć do oznaczonego schronienia:

w domu: zostań z dala od okien, przy ścianach nośnych, w centralnych pomieszczeniach,
poza domem: szukaj najniższych kondygnacji budynków, piwnic, garaży podziemnych, tuneli, przejść podziemnych. Nawet zagłębienie terenu chroni lepiej niż otwarta przestrzeń,
gdy na otwartym terenie usłyszysz eksplozję: padnij na ziemię, najlepiej w zagłębieniu, i osłoń głowę.

Ze schronienia nie wychodź pochopnie. Czekaj na odwołanie alarmu albo komunikat. Jak zorganizować się w bloku i przygotować piwnicę, opisujemy w poradniku Schron w bloku.

Łączność w pierwszych godzinach

Nie przeciążaj sieci: zamiast dzwonić, pisz SMS-y. Sprawdź, czy sąsiedzi wiedzą o alarmie, i pomóż osobom starszym, chorym lub z niepełnosprawnościami. Jeśli ktoś wymaga szczególnej pomocy przy ewakuacji, poinformuj o tym służby.

Ewakuacja: jak, dokąd i co zabrać

Gdy ewakuacja zostanie zarządzona, Poradnik bezpieczeństwa podaje taką kolejność:

Zamknij okna i dopływ wody, wyłącz urządzenia elektryczne i gazowe, wygaś wszystkie źródła ognia (piec, kominek, kuchenka).
Ubierz się odpowiednio do pogody.
Upewnij się, że dzieci mają przy sobie dane kontaktowe opiekuna i informacje medyczne.
Weź plecak ewakuacyjny.
Sprawdź, czy sąsiedzi wiedzą o alarmie.
Skorzystaj ze zorganizowanego transportu albo idź pieszo do wyznaczonego miejsca. Jeśli jedziesz samochodem, nie blokuj dróg ewakuacyjnych.
Zabierz zwierzęta. Jeśli to niemożliwe, zabezpiecz je i zostaw im jedzenie i wodę.
Powiadom bliskich, że się ewakuujesz, jak i dokąd.

Dokąd? Tam, gdzie wskazują władze. Plany ewakuacji i schronienia przygotowują wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast, starostowie i wojewodowie. Warto też mieć ustalone z rodziną miejsca spotkań w miejscowości i poza nią, na wypadek gdybyście się rozdzielili. Formularz na takie adresy jest na końcu poradnika MSWiA, a krok po kroku przeprowadza przez to nasz plan ewakuacji rodziny.

Co zabrać? Plecak ewakuacyjny według listy MSWiA: wodę i filtr lub tabletki do uzdatniania, żywność gotową do jedzenia, apteczkę i leki osobiste, dokumenty z kopiami na pendrivie, gotówkę, latarkę, radio, naładowany telefon i powerbank, multitool, drukowane mapy, ubranie na porę roku, śpiwór, folię termiczną i ważną rzecz osobistą. Pełną listę z ilościami znajdziesz w poradniku o plecaku ewakuacyjnym i w checkliście 72 h.

Bezpieczeństwo w drodze: nie oddawaj dokumentów osobom, które oferują pomoc lub transport. Jeśli wsiadasz do cudzego pojazdu, wyślij bliskim jego numer rejestracyjny i swój aktualny adres. Pomoc humanitarna jest zawsze bezpłatna: nikt nie może żądać za nią pieniędzy ani przysług.

Pierwsze dni: bez prądu i bez łączności

Działania wojenne mogą oznaczać długie przerwy w dostawie prądu, wody, ogrzewania i internetu. Poradnik MSWiA ostrzega, że blackout może potrwać nawet kilka dni, a wtedy nie zapłacisz kartą i nie naładujesz telefonu z gniazdka.

Co robić w tym czasie:

Oszczędzaj ciepło: zbierz domowników w jednym pokoju.
Ogranicz otwieranie lodówki i zamrażarki, dłużej utrzymają niską temperaturę.
Odłącz urządzenia elektryczne od zasilania, tak jak zaleca poradnik MSWiA.
Włącz w telefonie tryb oszczędzania energii i ładuj go z powerbanka tylko wtedy, gdy trzeba.
Słuchaj radia o stałych porach, żeby oszczędzać baterie.
Pij wodę z zapasu, a jeśli się kończy, uzdatniaj ją. Szczegóły w poradniku o zapasie wody i jedzenia.

Agregatu spalinowego, grilla ani kuchenki gazowej turystycznej nie używaj w zamkniętych pomieszczeniach: grozi to zatruciem tlenkiem węgla. Poradnik zaleca czujki czadu w domu. Więcej o życiu bez prądu: Blackout: jak się przygotować.

Pamiętaj też, że w czasie kryzysu szpitale będą przeciążone. W sytuacjach, które nie zagrażają życiu, trzeba będzie poradzić sobie samodzielnie, dlatego kurs pierwszej pomocy to dobra inwestycja już teraz.

Obowiązki obywatela w czasie wojny

Ta część ma charakter ogólny i nie jest poradą prawną. Szczegóły reguluje ustawa z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, a aktualne informacje publikują MON i serwis gov.pl.

Praca: według Poradnika bezpieczeństwa w czasie konfliktu zbrojnego nadal pracujesz w swoim zawodzie, chyba że otrzymasz inne zadania.
Mobilizacja: o mobilizacji dowiesz się z mediów i z obwieszczeń w miejscach publicznych. Możesz też zostać wezwany indywidualnie. Jeśli masz kartę mobilizacyjną, znajdziesz w niej adres i termin stawiennictwa. Gdy karta zaginęła lub dane są nieaktualne, skontaktuj się z najbliższym Wojskowym Centrum Rekrutacji.
Obrona cywilna: po ogłoszeniu stanu wojennego lub wybuchu wojny system ochrony ludności przekształca się w obronę cywilną. Jeśli dostaniesz przydział do obrony cywilnej, zajmiesz się ochroną ludzi, mienia, infrastruktury lub dóbr kultury. Można się też zgłosić jako ochotnik, o szczegóły pytaj w urzędzie wojewódzkim.
Świadczenia na rzecz obrony: ustawa przewiduje świadczenia osobiste (wykonywanie różnych prac doraźnych) i rzeczowe (np. udostępnienie nieruchomości lub pojazdu). Poradnik MSWiA wyjaśnia, że przekazane mienie zostanie później zwrócone albo otrzymasz rekompensatę.

Jeśli masz wątpliwości co do własnej sytuacji, sprawdź informacje w Wojskowym Centrum Rekrutacji albo w urzędzie gminy.

Czego nie robić, gdy wybuchnie wojna

Nie rozpowszechniaj niesprawdzonych informacji. Dezinformacja to celowe szerzenie fałszywych treści. Sprawdzaj wiadomości w kilku niezależnych źródłach, przede wszystkim w Polskim Radiu, Telewizji Polskiej, na stronach rządowych i u służb.
Nie wierz w doniesienia o upadku państwa i kapitulacji. Poradnik MSWiA wymienia je wprost jako typowy element dezinformacji.
Nie fotografuj i nie publikuj zdjęć wojska, mostów, stacji kolejowych, magazynów ani informacji o ruchach wojsk polskich i sojuszniczych.
Nie rób panicznych zakupów. Zapasy na minimum 3 dni gromadzi się wcześniej i stopniowo, a nie w kolejce w dniu alarmu.
Nie wyjeżdżaj bez planu. Zakorkowane drogi utrudniają przejazd służbom i wojsku, a Ty możesz utknąć bez paliwa i wody.
Nie dzwoń bez potrzeby. Pisz SMS-y, żeby nie blokować sieci.
Nie wychodź ze schronienia przed odwołaniem alarmu albo wyraźnym komunikatem.
Nie klikaj w podejrzane linki. Podejrzane SMS-y prześlij pod numer 8080, a próby oszustwa zgłaszaj na incydent.cert.pl lub w aplikacji mObywatel.

Jedno zadanie na dziś

Nie musisz robić wszystkiego naraz. Zacznij od jednej rzeczy: zainstaluj aplikację RSO, sprawdź na mapie schronów, gdzie jest najbliższe miejsce schronienia, i powiedz o nim domownikom. Kolejny krok to plecak ewakuacyjny dla każdego z Was.

Linki oznaczone ↗ są partnerskie: jeśli coś kupisz, możemy dostać prowizję. Cena się dla Ciebie nie zmienia. Ceny z dnia publikacji, mogą się zmienić.

Najczęstsze pytania

Co zrobić, gdy wybuchnie wojna w Polsce?

Zachowaj spokój i włącz radio, telewizję albo aplikację RSO. Działaj według komunikatów władz: jeśli każą się ukryć, idź do najbliższego miejsca schronienia z plecakiem ewakuacyjnym, a jeśli zarządzą ewakuację, wyjedź lub wyjdź wskazaną drogą. Nie wyjeżdżaj na własną rękę bez planu.

Jak dowiem się, że jest wojna albo atak?

Służby informują przez syreny alarmowe, megafony, radio, telewizję i internet, aplikację RSO, Alerty RCB wysyłane na telefony oraz przez bezpośredni kontakt. Ogłoszenie alarmu to modulowany dźwięk syreny przez 3 minuty.

Czy w razie wojny lepiej zostać w domu, czy uciekać?

To zależy od komunikatów władz i od tego, czy w Twoim miejscu jest bezpośrednie zagrożenie. Jeśli służby zarządzą ewakuację, trzeba się jej podporządkować. Jeśli nie, zwykle bezpieczniej zostać i ukryć się w najbliższym miejscu schronienia albo w domu z dala od okien, przy ścianach nośnych.

Ile zapasów mieć na wypadek wojny?

Poradnik bezpieczeństwa MSWiA zaleca zapasy domowe na minimum 3 dni, w tym co najmniej 3 litry wody na osobę na dobę i żywność gotową do spożycia. Do tego plecak ewakuacyjny dla każdego domownika.

Czy w czasie wojny trzeba iść do pracy?

Według Poradnika bezpieczeństwa w czasie konfliktu zbrojnego nadal pracujesz w swoim zawodzie, chyba że otrzymasz inne zadania, na przykład przydział mobilizacyjny albo przydział do obrony cywilnej.

Źródła

Grupa PrepReady na TelegramiePytania, sprzęt, wymiana doświadczeń. Dołącz do rozmowy.

Poradnik ma charakter edukacyjny. W sytuacji zagrożenia stosuj się do komunikatów RCB, RSO i służb.