Schron w bloku: gdzie się ukryć i jak znaleźć najbliższy schron

Jeśli w Twoim bloku nie ma schronu, w razie alarmu najbezpieczniej zejść jak najniżej: do piwnicy albo garażu podziemnego, a gdy nie zdążysz, zostać w mieszkaniu z dala od okien, przy ścianach nośnych, w pomieszczeniu w środku mieszkania. Tak radzi Poradnik bezpieczeństwa MSWiA. Najbliższy oznaczony schron, ukrycie albo miejsce doraźnego schronienia (MDS) sprawdzisz na mapie schronów, na mapie Państwowej Straży Pożarnej albo w urzędzie gminy.

Większość bloków w Polsce nie ma schronu. Mają za to piwnice, garaże podziemne i klatki schodowe, które w razie alarmu dają więcej ochrony niż mieszkanie z dużymi oknami. Tu wyjaśniamy, co jest czym, jak znaleźć najbliższe miejsce schronienia i co zrobić, gdy nie zdążysz do niego dojść.

Schron, ukrycie, MDS i punkt schronienia: czym się różnią

Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej z 5 grudnia 2024 roku porządkuje nazwy:

Rodzaj	Co to jest	Poziom ochrony
Schron	budowla hermetyczna, z filtrowentylacją	najwyższy, także przy skażeniu
Ukrycie	budowla ochronna bez hermetyzacji	chroni przed gruzem i odłamkami
MDS, miejsce doraźnego schronienia	podziemna część zwykłego budynku: piwnica, garaż, stacja metra	ochrona tymczasowa, ogranicza skutki zagrożenia
Punkt schronienia	przejście podziemne, tunel, wiadukt	krótkie schronienie, np. przed burzą lub gradem

W bloku najczęściej znajdziesz MDS: piwnicę albo garaż podziemny. To nie bunkier, ale gruba ściana i strop nad głową dają realną ochronę przed odłamkami i falą uderzeniową.

Co dokładnie mówi ustawa

Ustawa używa wspólnej nazwy obiekty zbiorowej ochrony. Należą do nich budowle ochronne (schrony i ukrycia) oraz miejsca doraźnego schronienia.

Schron (art. 83 ust. 3) to obiekt lub jego część „o konstrukcji zamkniętej i hermetycznej”, wyposażony w urządzenia filtrowentylacyjne lub pochłaniacze regeneracyjne.
Ukrycie (art. 83 ust. 4) to budowla ochronna „o konstrukcji niehermetycznej”.
Miejsce doraźnego schronienia (art. 84) to obiekt budowlany przystosowany do tymczasowego ukrycia ludzi. Według art. 102 takie miejsca organizują wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta lub wojewoda po wprowadzeniu stanu nadzwyczajnego albo w czasie wojny, jeśli schronów i ukryć jest za mało. Mogą to być pomieszczenia budynków, garaże podziemne, tunele, a nawet wykopy.

Punkt schronienia nie jest kategorią z ustawy. To katalog Państwowej Straży Pożarnej: miejsca, które dają krótką osłonę, od kilku minut do kilku godzin, np. przed nawałnicą.

Ustawa wyznacza też cele dla samorządów: w miastach obiekty zbiorowej ochrony mają pomieścić co najmniej 50% przewidywanej liczby ludności, w tym budowle ochronne co najmniej 25%. Poza miastami odpowiednio 25% i 15%. To plan na najbliższe lata, a nie stan obecny, dlatego miejsce w schronie nie jest gwarantowane dla każdego.

Jak rozpoznać oznaczone miejsce

Według art. 105 ustawy schrony, ukrycia i MDS oznacza się międzynarodowym znakiem obrony cywilnej oraz napisem „SCHRON”, „UKRYCIE” lub „MIEJSCE DORAŹNEGO SCHRONIENIA”. Według Protokołu dodatkowego I do Konwencji genewskich ten znak to niebieski trójkąt równoboczny na pomarańczowym tle. Jeśli widzisz go na budynku w okolicy, zapamiętaj adres i wejście.

Jak znaleźć najbliższe miejsce schronienia

Najszybciej: wpisz adres na mapie schronów PrepReady. Pokaże 10 najbliższych punktów z bazy PSP z odległością, czasem dojścia i trasą pieszo. Mamy też gotowe widoki dla miast, np. schrony w Warszawie, w Krakowie czy we Wrocławiu.

Państwowa Straż Pożarna prowadzi też dwie własne, bezpłatne mapy:

schrony.straz.gov.pl: schrony, ukrycia i miejsca doraźnego schronienia z podziałem na kategorie;
gdziesieukryc.pl: punkty schronienia w pobliżu z trasą pieszą i przekierowaniem do Map Google. Działa w przeglądarce, można go dodać do ekranu telefonu. Zapisuje dane o ok. 100 punktach w promieniu 15 km, które są dostępne przez 7 dni bez zasięgu.

Sprawdź to dziś, nie w chwili alarmu. Zapisz dwa miejsca: najbliższe od domu i od pracy lub szkoły. Przejdź się tam raz, żeby wiedzieć, którędy wejść. Poradnik MSWiA wskazuje też urząd gminy oraz jednostkę Państwowej lub Ochotniczej Straży Pożarnej jako źródło informacji o miejscach schronienia.

Gdzie się schować w bloku

Jeśli do schronu jest za daleko, poradnik MSWiA zaleca szukać „minimum ochrony” jak najniżej w budynku:

Piwnica lub garaż podziemny: najlepsza opcja w bloku.
Klatka schodowa na niskim piętrze: ściany nośne, zwykle mało okien.
Środek mieszkania: korytarz albo łazienka bez okna, z dala od szyb, przy ścianie nośnej.

Unikaj pomieszczeń z dużymi oknami, balkonów, ostatniego piętra i strychu. Szkło to podczas wybuchu główne źródło obrażeń.

Jak wybrać najlepsze miejsce w swoim bloku

Poradnik MSWiA opisuje, jakie powinno być schronienie przy ataku z powietrza: bez okien, z grubymi ścianami i grubym stropem, z dostępem powietrza i z wyjściem awaryjnym. RCB w poradniku „Bądź gotowy!” dodaje, że najczęściej najbezpieczniejszym miejscem jest piwnica.

Obejdź swój blok z tą listą:

Pytanie	Dlaczego ważne
Czy pomieszczenie jest pod ziemią lub na najniższej kondygnacji?	im niżej, tym więcej ścian i stropów nad Tobą
Czy są okna lub świetliki?	szkło i podmuch to najczęstsze źródło obrażeń
Czy są dwa wyjścia?	gruz może zablokować jedno z nich
Czy jest przepływ powietrza?	w zamkniętej piwnicy z wieloma osobami robi się duszno
Czy można tam dojść schodami w minutę lub dwie?	przy alarmie nie korzystasz z windy
Czy nie ma tam rur gazowych, butli, paliwa?	to dodatkowe zagrożenie przy uszkodzeniu budynku

Jeśli żadne pomieszczenie w piwnicy nie spełnia tych warunków, ustal razem z domownikami najlepsze miejsce w mieszkaniu. Poradnik MSWiA radzi zrobić to zawczasu: wybrać miejsce z dala od okien, przy ścianach nośnych, w centralnej części mieszkania.

Co zrobić po usłyszeniu alarmu

Alarm to modulowany (falujący) dźwięk syreny przez 3 minuty. W radiu usłyszysz trzykrotną zapowiedź „Uwaga! Uwaga! Ogłaszam alarm…”. Więcej o sygnałach piszemy w tekście o syrenach alarmowych.

Weź plecak ewakuacyjny, telefon i klucze.
Wyłącz gaz i urządzenia elektryczne, jeśli zajmie to kilka sekund.
Schodź schodami, nie windą.
Pomóż sąsiadom, którzy sami nie zejdą: seniorom, rodzicom z małymi dziećmi.
W schronieniu włącz radio i słuchaj komunikatów. Wróć do mieszkania dopiero po odwołaniu alarmu: ciągły, jednostajny dźwięk syreny przez 3 minuty.

W schronieniu:

Nie wychodź pochopnie. Poradnik MSWiA podkreśla to wprost.
Pisz SMS-y zamiast dzwonić. Nie przeciążaj sieci, której potrzebują służby.
Sprawdź, kto wokół potrzebuje pomocy, i słuchaj osoby, która kieruje schronieniem. W budowli ochronnej ustawa przewiduje kierownika, którego polecenia są wiążące.

Po odwołaniu alarmu RCB radzi wrócić do przerwanych czynności, przewietrzyć pomieszczenie, uzupełnić zapasy i dalej stosować się do poleceń służb.

Uwaga: komunikat może kazać postąpić inaczej. Przy zagrożeniu chemicznym, biologicznym lub radiacyjnym Poradnik MSWiA mówi o zamknięciu i uszczelnieniu okien, drzwi i wentylacji, a przy skażeniu promieniotwórczym o przetrwaniu co najmniej kilku dni w uszczelnionym budynku. Dlatego zawsze słuchaj, co mówi komunikat, a nie tylko syreny.

Przygotuj piwnicę, zanim będzie potrzebna

Piwnica w bloku jest zwykle zagracona i zamknięta. Kilka rzeczy możesz zrobić sama albo z administracją lub wspólnotą:

Upewnij się, że wszyscy mieszkańcy mają klucz albo że drzwi da się otworzyć bez klucza od środka i z klatki.
Uprzątnij korytarz piwnicy: to droga dla wszystkich. Poradnik MSWiA zaleca usuwać niepotrzebne przedmioty z korytarzy i klatek schodowych.
Zostaw w swojej komórce wodę (kilka butelek), latarkę, koc i karimatę.
Sprawdź, czy są dwa wyjścia. Poradnik MSWiA wymienia wyjście awaryjne i dostęp powietrza wśród cech dobrego schronienia.

Ustawa (art. 94) wymaga, by nowo projektowane budynki, w tym wielorodzinne, umożliwiały zorganizowanie MDS w części podziemnej. Starsze bloki nie mają takiego obowiązku, więc przygotowanie piwnicy zależy od mieszkańców i zarządcy.

Co trzymać w piwnicy lub komórce

Zapas na kilka godzin w piwnicy nie zastępuje zapasu domowego, ale przyda się, gdy alarm przyjdzie w nocy:

Rzecz	Po co
Woda w butelkach	picie, także dla dzieci i sąsiadów
Latarka lub lampka z zapasowymi bateriami	w piwnicy może nie być prądu
Radio na baterie lub na korbkę	komunikaty o odwołaniu alarmu
Koc, karimata lub stary śpiwór	w piwnicy jest zimno, nawet latem
Kilka batonów lub sucharów	dzieci szybko robią się głodne
Mała apteczka	drobne urazy przy schodzeniu w ciemności
Worki na śmieci, chusteczki	higiena przy dłuższym pobycie

Sprawdzaj te rzeczy przy przeglądzie plecaka ewakuacyjnego, raz na pół roku. W wilgotnej piwnicy baterie i papier psują się szybciej.

Porozmawiaj ze wspólnotą lub spółdzielnią

Poradnik MSWiA zachęca do inicjatyw sąsiedzkich i tworzenia list kontaktowych. W bloku warto ustalić:

kto ma klucz do piwnicy i gdzie wisi zapasowy,
którzy sąsiedzi będą potrzebować pomocy przy zejściu,
czy w piwnicy da się zrobić miejsce do siedzenia dla kilkunastu osób.

To kilka minut na zebraniu wspólnoty, a w nocy przy alarmie robi dużą różnicę.

Jedno zadanie na dziś

Otwórz mapę schronów albo gdziesieukryc.pl, znajdź dwa najbliższe miejsca i zapisz je w telefonie. To zajmuje pięć minut.

Najczęstsze pytania

Jak sprawdzić, gdzie jest najbliższy schron?

Wpisz adres na mapie schronów PrepReady (prepready.pro/pl/mapa-schronow/). Pokaże najbliższe punkty z bazy PSP z odległością i trasą pieszo. Te same dane mają mapa Państwowej Straży Pożarnej (schrony.straz.gov.pl) i serwis gdziesieukryc.pl. Informacje o miejscach schronienia ma też urząd gminy.

Czy piwnica w bloku to schron?

Zwykle nie. Piwnica bywa miejscem doraźnego schronienia (MDS), czyli podziemną częścią budynku, która ogranicza skutki zagrożenia. Nie jest hermetyczna jak schron.

Gdzie się schować w mieszkaniu, gdy nie zdążę zejść do schronu?

Poradnik MSWiA radzi zostać z dala od okien, przy ścianach nośnych, w pomieszczeniu w środku mieszkania, na przykład w korytarzu lub łazience bez okna.

Czy nowe bloki muszą mieć schron?

Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej (art. 94) nakłada obowiązek, by nowe budynki, w tym wielorodzinne, umożliwiały zorganizowanie miejsca doraźnego schronienia w części podziemnej. Nie chodzi o pełny schron. Szczegóły i terminy określają przepisy wykonawcze.

Jak rozpoznać schron lub ukrycie?

Ustawa o ochronie ludności nakazuje oznaczać je międzynarodowym znakiem obrony cywilnej (niebieski trójkąt na pomarańczowym tle) i napisem „SCHRON”, „UKRYCIE” albo „MIEJSCE DORAŹNEGO SCHRONIENIA”.

Kiedy można wyjść z piwnicy po alarmie?

Dopiero po odwołaniu alarmu: ciągłym, jednostajnym dźwięku syreny przez 3 minuty albo komunikacie w radiu. Poradnik MSWiA radzi nie wychodzić ze schronienia pochopnie.

Czy w schronie w moim bloku może się ukryć każdy?

Ustawa mówi, że obiekty zbiorowej ochrony w budynkach niepublicznych są w pierwszej kolejności przeznaczone dla użytkowników tego budynku. Dlatego warto znać też najbliższe miejsce publiczne, np. w szkole, urzędzie albo na stacji metra.

Źródła

Grupa PrepReady na TelegramiePytania, sprzęt, wymiana doświadczeń. Dołącz do rozmowy.

Poradnik ma charakter edukacyjny. W sytuacji zagrożenia stosuj się do komunikatów RCB, RSO i służb.