Plan ewakuacji rodziny: jak go przygotować w jeden wieczór

Rodzinny plan ewakuacji to kilka ustaleń zapisanych na papierze: lista kontaktów (z osobą spoza miejscowości), miejsca spotkań w okolicy i poza miejscowością, podział zadań (kto bierze plecaki, dokumenty, zwierzęta, kto odbiera dzieci), trasy wyjścia i wyjazdu oraz informacje o chorobach, alergiach i lekach domowników. Poradnik bezpieczeństwa MSWiA zaleca ustalić dane kontaktowe oraz miejsca i terminy spotkań, regularnie aktualizować plan i ćwiczyć go z domownikami.

Ewakuacja rzadko zaczyna się wtedy, gdy wszyscy są w domu. Dzieci są w szkole, ktoś w pracy, telefony nie łączą. Rodzinny plan to kilka decyzji podjętych wcześniej, żeby w stresie nie trzeba było ich wymyślać. Da się go przygotować w jeden wieczór.

Poradnik bezpieczeństwa ma na końcu gotowe rubryki do wypełnienia: dane kontaktowe, miejsca spotkań, choroby i leki, listę niezbędnych rzeczy oraz ważne telefony. Możesz wypełnić je w wersji papierowej albo przepisać do zeszytu według kroków poniżej.

1. Spisz kontakty na papierze

Telefon może się rozładować albo zgubić. Na kartce, w portfelu i w plecaku ewakuacyjnym każdego domownika zapisz:

numery wszystkich domowników,
osobę kontaktową spoza miejscowości: kogoś, do kogo wszyscy dzwonią lub piszą, gdy nie mogą dodzwonić się do siebie,
szkołę, przedszkole, pracę, lekarza,
numer alarmowy 112.

Poradnik MSWiA radzi też dać dziecku kartkę z danymi kontaktowymi opiekuna.

W rubryce „Ważne telefony” poradnik podpowiada, kogo jeszcze dopisać: lekarza rodzinnego, opiekunów dzieci, seniorów i osób z niepełnosprawnościami, sąsiadów, znajomych, przychodnię. Jeśli Twoje dziecko chodzi do szkoły, zapisz też kontakt do osoby, którą szkoła wyznaczyła w sprawie odbioru dzieci w sytuacji zagrożenia.

2. Wyznacz miejsca spotkań

Poradnik bezpieczeństwa zaleca ustalić dane kontaktowe oraz miejsca i terminy spotkań. W praktyce przydają się trzy poziomy:

Poziom	Gdzie	Kiedy
Przy domu	np. róg ulicy, plac zabaw	nagły pożar, wyjście z budynku
W okolicy	szkoła, kościół, dom znajomych	nie da się wrócić do domu
Poza miejscowością	rodzina lub znajomi w innym mieście	ewakuacja całej okolicy

Ustal też „termin”: np. jeśli nie ma kontaktu, każdy o pełnej godzinie sprawdza wiadomości.

Rubryka w Poradniku bezpieczeństwa przewiduje po trzy lokalizacje w okolicy i trzy poza miejscowością, z adresem, osobą do kontaktu i telefonem. Trzy to dobry wybór: jeśli pierwsze miejsce jest niedostępne, każdy wie, gdzie iść dalej. RCB w poradniku „Bądź gotowy!” dodaje jeden warunek: miejsce spotkania ma być takie, do którego każdy będzie mógł bez przeszkód dotrzeć, także dziecko pieszo.

3. Podziel zadania

Kto bierze plecaki, kto dokumenty i leki, kto zwierzęta, kto odbiera dzieci. Jedno zdanie na osobę wystarczy. Pamiętaj o domownikach, którzy potrzebują pomocy: seniorach, osobach z niepełnosprawnością, małych dzieciach.

Przykład dla rodziny z dwójką dzieci:

Kto	Zadanie
Rodzic 1	zakręca gaz i wodę, wyłącza prąd, bierze dokumenty i leki
Rodzic 2	bierze dzieci i plecaki, sprawdza sąsiadkę z parteru
Starsze dziecko	bierze swój plecak i smycz z psem
Młodsze dziecko	bierze swój plecak i trzyma się rodzica
Babcia (mieszka osobno)	czeka na telefon, odbiera ją rodzic 1 po drodze

Poradnik MSWiA radzi wytłumaczyć dziecku jego zadania i przećwiczyć je razem. Znając swoją rolę, dziecko czuje się bezpieczniej.

4. Osoby z niepełnosprawnością i seniorzy

Poradnik bezpieczeństwa ma osobny rozdział o osobach potrzebujących szczególnej pomocy. Nie wszyscy usłyszą syrenę albo zrozumieją komunikat, dlatego to Ty przekazujesz im najważniejsze informacje i wyjaśniasz, co robić. Według poradnika:

ustal z osobą, którą wspierasz, sposób działania w sytuacji kryzysowej,
pomóż jej spakować plecak ewakuacyjny,
upewnij się, że ma zapas leków i baterii do urządzeń wspomagających (aparat słuchowy, sensor do pomiaru cukru),
w razie nagłego zagrożenia poinformuj służby ratownicze, że w budynku jest osoba, która potrzebuje pomocy przy ewakuacji.

Jeśli ktoś w rodzinie nie może zadzwonić pod 112, poradnik wskazuje aplikację Alarm112, przez którą da się wezwać pomoc. Więcej o tym, jak pomóc takim osobom w Twojej okolicy, dowiesz się w urzędzie miasta lub gminy.

Dla dzieci i seniorów poradnik zaleca przygotować identyfikatory z imieniem, nazwiskiem i telefonem kontaktowym.

5. Zwierzęta w planie

Za ewakuację zwierzęcia odpowiada właściciel. Poradnik MSWiA radzi trzymać w jednym miejscu dokumentację zdrowotną i potwierdzenia szczepień, mieć transporter lub klatkę, smycz i kaganiec, zapas karmy, wody i leków na kilka dni oraz dane kontaktowe przy obroży. Jeśli zwierzęcia nie da się zabrać, zabezpiecz je, zostaw jedzenie i wodę i poinformuj służby. Przy zwierzętach gospodarskich koordynację ewakuacji prowadzi lokalne centrum zarządzania kryzysowego: szczegóły zna urząd gminy.

6. Zaplanuj trasę

Dwie drogi wyjścia z domu (klatka schodowa, drugie wyjście).
Dwie trasy wyjazdu z miejscowości, na wypadek zablokowanej drogi.
Papierowa mapa okolicy w plecaku: nawigacja może nie działać.
Jeśli nie masz samochodu: gdzie jest najbliższy punkt zbiórki i jak dojdziesz tam pieszo.

Najbliższe miejsca schronienia znajdziesz w poradniku Schron w bloku i na mapie schronów.

Jeśli wyjeżdżasz samochodem, RCB w poradniku „Bądź gotowy!” radzi:

jechać całą rodziną jednym samochodem, żeby nie ryzykować rozdzielenia,
korzystać z tras zalecanych przez służby, bo inne drogi mogą być zablokowane,
uważać na mostach i wiaduktach i nie zatrzymywać się pod liniami wysokiego napięcia,
omijać nieznane drogi i te przy ważnych obiektach, np. elektrowniach i sieciach gazowych,
mieć koło zapasowe i wiedzieć, jak je wymienić.

Poradnik MSWiA dodaje: jeśli jedziesz samochodem, nie blokuj dróg ewakuacyjnych.

7. Co zrobić, gdy służby zarządzą ewakuację

Według Poradnika bezpieczeństwa MSWiA:

Zamknij okna, zakręć dopływ wody, wyłącz urządzenia elektryczne i gazowe.
Ubierz się stosownie do pogody.
Weź plecak ewakuacyjny.
Sprawdź, czy sąsiedzi potrzebują pomocy.
Skorzystaj z transportu zorganizowanego przez służby albo dojdź pieszo do wyznaczonego miejsca.
Poinformuj rodzinę, którędy i dokąd się udajesz.
Nie oddawaj dokumentów obcym osobom oferującym pomoc.

Poradnik dodaje jeszcze kilka rzeczy, łatwych do przeoczenia w stresie:

wygaś wszystkie źródła ognia: piec, kominek, kuchenkę,
upewnij się, że dzieci mają przy sobie dane kontaktowe opiekuna i informacje medyczne,
jeśli korzystasz z transportu oferowanego przez kogoś, wyślij bliskim numer rejestracyjny pojazdu i aktualny adres, pod którym jesteś.

RCB radzi też przed wyjściem usunąć produkty z lodówki i zamrażarki i zamknąć drzwi na klucz. Jeśli spóźnisz się na transport zorganizowany przez służby, idź pieszo.

Komunikaty o ewakuacji podaje radio, telewizja i aplikacja RSO. Znaczenie sygnałów syren wyjaśniamy w tekście Syreny alarmowe, a ostrzeżenia na telefon w poradniku Alert RCB i aplikacja RSO.

Gdy nie możesz się ewakuować: powódź

Poradnik MSWiA podaje prosty system flag, które możesz wywiesić w widocznym miejscu, żeby ratownicy wiedzieli, czego potrzebujesz. Flagę można zrobić np. z ubrań.

Kolor flagi	Znaczenie
Biała	muszę się ewakuować
Czerwona	potrzebuję pomocy medycznej
Niebieska	potrzebuję żywności i wody

8. Łączność, gdy sieć jest przeciążona

Pisz SMS-y zamiast dzwonić. FCC i FEMA radzą ograniczać rozmowy, żeby nie przeciążać sieci i oszczędzać baterię.
Jedna wiadomość do osoby kontaktowej spoza miejscowości: „Jestem X, wszystko OK, idę do Y”.
Włącz w telefonie tryb oszczędzania energii.

RCB w poradniku „Bądź gotowy!” mówi to samo: ogranicz telefony do znajomych i rodziny, bo przeciążone linie utrudniają pracę policji, straży i pogotowia. Jeśli chcesz dać znać, że jesteś bezpieczna lub bezpieczny, wyślij SMS. Poradnik MSWiA radzi też mieć dodatkowe środki łączności, np. krótkofalówki lub CB radio.

9. Zapisz informacje medyczne i dokumenty

Poradnik bezpieczeństwa ma rubrykę „Choroby, alergie, przyjmowane stale leki” dla każdego domownika. Wypełnij ją i włóż kopię do każdego plecaka. Ratownik albo obca osoba, która pomaga dziecku, dowie się z niej, czego nie wolno mu podać.

Obok planu trzymaj listę „co i gdzie”: gdzie są plecaki, dokumenty, zapasowe klucze, gdzie zakręca się gaz, wodę i prąd. Poradnik MSWiA zaleca oznaczyć zawory i wyłączniki np. kolorową taśmą i przećwiczyć z domownikami ich wyłączanie. Jakie dokumenty spakować, opisujemy w poradniku Plecak ewakuacyjny.

10. Przećwiczcie to raz

Plan, którego nikt nie przećwiczył, w stresie znika z głowy. Raz w roku zróbcie próbę: wyjście z domu z plecakami w 5 minut i spacer do miejsca spotkania. Przy okazji sprawdźcie zawartość plecaków.

Jak zrobić próbę, żeby coś dała:

Wybierz zwykły dzień i ogłoś „ćwiczenie” bez uprzedzenia.
Zmierz czas od komunikatu do wyjścia z budynku.
Sprawdź, czy każdy wziął swój plecak i wie, jakie ma zadanie.
Dojdźcie do pierwszego miejsca spotkania i zadzwońcie albo napiszcie do osoby kontaktowej spoza miejscowości.
Po powrocie zapiszcie, co nie zadziałało, i popraw plan.

Poradnik MSWiA zachęca też, by w szkole i w pracy brać udział w próbnych alarmach i sprawdzić, gdzie są wyjścia ewakuacyjne i miejsca zbiórki.

Plan aktualizuj przy każdej zmianie: przeprowadzce, nowej szkole lub pracy, nowym numerze telefonu. Dobry moment na przegląd to zmiana czasu, kiedy i tak sprawdzasz zapas wody i jedzenia.

Najczęstsze pytania

Co powinien zawierać rodzinny plan ewakuacji?

Listę kontaktów (także osoby spoza miejscowości), miejsca spotkań blisko domu i poza miejscowością, trasę wyjścia, podział zadań między domowników oraz informację, kto odbiera dzieci ze szkoły.

Co zrobić, gdy służby zarządzą ewakuację?

Poradnik MSWiA: zamknij okna, zakręć wodę, wyłącz urządzenia elektryczne i gazowe, ubierz się stosownie do pogody, weź plecak ewakuacyjny, sprawdź sąsiadów i poinformuj bliskich, dokąd się udajesz.

Jak kontaktować się z rodziną, gdy sieć jest przeciążona?

Wysyłaj SMS-y zamiast dzwonić i ograniczaj rozmowy. Wiadomość tekstowa ma większą szansę przejść, gdy sieć jest przeciążona, i zużywa mniej baterii.

Czy można odmówić ewakuacji?

Poradnik bezpieczeństwa MSWiA mówi, że jeśli władze lub służby ratownicze zdecydują o ewakuacji, trzeba się bezwzględnie zastosować do poleceń. Przy powodzi dodaje: nie zostawaj na zalanym terenie z powodu dobytku.

Co zrobić ze zwierzętami podczas ewakuacji?

Zabierz je w transporterze lub na smyczy, z karmą, wodą i dokumentacją. Jeśli ewakuacja zwierzęcia nie jest możliwa, Poradnik MSWiA każe je zabezpieczyć, zostawić jedzenie i wodę i poinformować służby.

Jak często ćwiczyć plan ewakuacji?

Poradnik MSWiA radzi regularnie aktualizować plan i ćwiczyć go z domownikami. W praktyce wystarczy raz w roku próbne wyjście z domu i przegląd danych przy każdej zmianie: przeprowadzce, nowej szkole, nowym numerze.

Źródła

Grupa PrepReady na TelegramiePytania, sprzęt, wymiana doświadczeń. Dołącz do rozmowy.

Poradnik ma charakter edukacyjny. W sytuacji zagrożenia stosuj się do komunikatów RCB, RSO i służb.