Apteczka domowa na czas kryzysu: lista i jak ją skompletować

W domowej apteczce na czas kryzysu powinny być: jałowe kompresy gazowe, bandaże, plastry, opatrunki na oparzenia, rękawiczki jednorazowe, środek antyseptyczny, opaska do tamowania krwotoków, termometr, nożyczki, folia termiczna i maseczki FFP3, a z leków: leki przyjmowane na stałe oraz przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwwymiotne i przeciwbiegunkowe. Tak wygląda lista z Poradnika bezpieczeństwa MSWiA. Apteczkę trzymaj w suchym, zamykanym miejscu, poza łazienką i kuchnią, i przeglądaj co kilka miesięcy.

W kryzysie apteka może być zamknięta, a karetka jechać dłużej niż zwykle. Poradnik MSWiA mówi wprost, że szpitale w czasie kryzysu będą przeciążone, a w sytuacjach, które nie zagrażają życiu, trzeba będzie poradzić sobie samodzielnie. Dobrze skompletowana apteczka pozwala opatrzyć skaleczenie, oparzenie czy skręcenie i przetrwać kilka dni bez dostępu do lekarza. Ta lista łączy zalecenia Poradnika bezpieczeństwa MSWiA, poradnika RCB „Bądź gotowy!” i amerykańskiego Czerwonego Krzyża.

Ten tekst nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. O dobór leków, zwłaszcza dla dzieci, seniorów i osób przewlekle chorych, zapytaj w aptece.

Lista: opatrunki i sprzęt

Co	Po co
Kompresy gazowe jałowe, różne rozmiary	rany, otarcia
Bandaże: dziane i elastyczne	opatrunek, usztywnienie
Plastry z opatrunkiem, różne rozmiary + przylepiec w rolce	drobne rany, mocowanie opatrunków
Opatrunki hydrożelowe na oparzenia	oparzenia
Chusta trójkątna (2 szt.)	temblak, unieruchomienie
Rękawiczki nitrylowe (kilka par)	ochrona twoja i poszkodowanego
Środek do dezynfekcji ran i chusteczki antyseptyczne	czyszczenie ran
Opaska uciskowa (staza taktyczna)	silny krwotok z kończyny
Nożyczki do opatrunków, pęseta	cięcie bandaży, drzazgi
Termometr (bez rtęci)	gorączka
Folia NRC	wychłodzenie, wstrząs
Maseczka do sztucznego oddychania	resuscytacja
Kompres chłodzący	stłuczenia, obrzęki
Maseczki FFP3	pył, dym, infekcje

Ile czego: apteczka dla rodziny 4-osobowej

Polskie poradniki podają listę bez ilości. Amerykański Czerwony Krzyż proponuje skład apteczki dla czteroosobowej rodziny. Poniżej jego zalecenia, przełożone na nasze nazwy. Traktuj je jako punkt wyjścia i zwiększ zapas, jeśli w domu jest więcej osób.

Pozycja	Ilość (Czerwony Krzyż, rodzina 4 os.)
Plastry w różnych rozmiarach	25 szt.
Małe jałowe kompresy gazowe	5 szt.
Większe jałowe kompresy gazowe	5 szt.
Duże opatrunki chłonne	2 szt.
Bandaże w rolce (węższy i szerszy)	po 1 szt.
Przylepiec w rolce	1 szt.
Chusteczki antyseptyczne	5 szt.
Chusta trójkątna	2 szt.
Rękawiczki jednorazowe bez lateksu	2 pary
Folia ratunkowa (NRC)	1 szt.
Ustnik lub maseczka do oddechów ratowniczych z zaworem	1 szt.
Kompres chłodzący	1 szt.
Termometr (nie rtęciowy, nie szklany)	1 szt.
Pęseta	1 szt.
Instrukcja pierwszej pomocy	1 szt.

Do tego polski poradnik dokłada rzeczy, których w amerykańskim zestawie nie ma: opaskę do tamowania krwotoków, maseczki FFP3 i nożyczki.

Lista: leki

Poradnik MSWiA wymienia:

leki przyjmowane na stałe: zapas na co najmniej kilka dni,
leki przeciwbólowe i przeciwzapalne,
leki przeciwwymiotne i przeciwbiegunkowe.

Poradnik RCB „Bądź gotowy!” w apteczce do plecaka wymienia też paracetamol, ibuprofen i elektrolity.

Warto dodać, po konsultacji w aptece: lek przeciwgorączkowy (także w wersji dla dzieci), lek przeciwhistaminowy, maść na oparzenia.

Do apteczki włóż kartkę z chorobami, alergiami i lekami każdego domownika. Poradnik MSWiA ma na to gotową rubrykę w części „Plan na kryzys” i radzi, żeby najbliżsi wiedzieli o Twoich chorobach i alergiach.

Jak skompletować apteczkę krok po kroku

Przejrzyj, co już masz w domu. Wyrzuć przeterminowane leki (do pojemnika w aptece, nie do kosza).
Dokup braki z listy. Gotowa apteczka to dobry start, ale zwykle trzeba ją uzupełnić o leki i większy zapas opatrunków. Opatrunki, folie NRC i gotowe zestawy znajdziesz np. w dziale Pierwsza pomoc. Bandaże, gazę, plastry i opatrunki na oparzenia kupisz też w aptece internetowej: opatrunki w i-APTEKA.pl, a gotowe zestawy w dziale apteczki.
Spakuj wszystko do jednej, wodoodpornej torby lub pudełka, opisanej „Apteczka”.
Włóż kartkę z lekami, dawkami i alergiami każdego domownika oraz numerem 112.
Trzymaj apteczkę w miejscu, które znają wszyscy, nie w łazience, gdzie jest wilgotno.
Mniejszą wersję włóż do plecaka ewakuacyjnego.

Jak przechowywać leki

Ministerstwo Zdrowia i serwis pacjent.gov.pl podają kilka prostych zasad:

Oryginalne opakowanie i ulotka. Nie przesypuj tabletek do innych pojemników: rośnie ryzyko pomyłki. Nie wyrzucaj części pudełka z datą ważności.
Temperatura. Tak, jak podaje opakowanie. Jeśli nie ma informacji, temperatura pokojowa: 15–25°C.
Bez słońca i wilgoci. Najlepiej zamykana szafka z dala od okna.
Nie łazienka, nie kuchnia. Jest tam za ciepło i za wilgotno.
Lodówka tylko wtedy, gdy wymaga tego lek. Za niska temperatura też szkodzi.
Poza zasięgiem dzieci i zwierząt.

Jeśli ktoś w domu przyjmuje leki wymagające lodówki, zapytaj lekarza lub farmaceutę, co robić podczas dłuższego braku prądu. To pytanie warto zadać zawczasu, a nie w trakcie blackoutu.

Czego nie trzymać w apteczce

Leków przeterminowanych i takich, które po otwarciu stoją dłużej, niż pozwala ulotka.
Luzem wysypanych tabletek bez opakowania i nazwy.
Rtęciowego lub szklanego termometru: Czerwony Krzyż zaleca termometr niertęciowy i nieszklany.
Leków po zmianie wyglądu: jeśli zmienił się kolor, zapach albo konsystencja, pacjent.gov.pl radzi go nie używać.
Resztek antybiotyków „na następny raz”. Lek, który nie został zużyty w całości, oddaj do pojemnika w aptece.

Przeterminowane leki: gdzie oddać

Przeterminowanych leków nie wyrzucaj do kosza. Ministerstwo Zdrowia zaleca wrzucić je do specjalnego pojemnika, który mają niektóre apteki, przychodnie, szpitale lub urzędy. Gdzie są takie punkty w Twojej okolicy, sprawdzisz na stronie urzędu gminy. Do pojemnika trafiają też leki otwarte dłużej, niż podaje ulotka, i leki niezużyte w całości.

Co sprawdzać co kilka miesięcy

daty ważności leków i opatrunków jałowych,
czy opakowania są całe i suche,
czy leki na stałe są aktualne (zmiana dawki, nowy lek),
czy zużyte rzeczy zostały odkupione.

Pacjent.gov.pl radzi dodatkowo zapisywać na opakowaniu datę otwarcia syropów, maści i kropli. Po otwarciu ich termin przydatności bywa znacznie krótszy niż data na pudełku.

Dobry moment to zmiana czasu, wtedy sprawdzasz też zapas wody i jedzenia.

Apteczka w samochodzie i w pracy

Pacjent.gov.pl przypomina, że apteczka powinna być wszędzie: w domu, w samochodzie i w miejscu pracy. Poradnik MSWiA wymienia apteczkę w obowiązkowym wyposażeniu auta na czas kryzysu, a w pracy radzi sprawdzić, gdzie są apteczki i defibrylatory (AED). Mała apteczka w plecaku ewakuacyjnym to minimum: kilka kompresów, bandaż, plastry, rękawiczki, folia NRC, leki stałe na kilka dni.

Apteczka to nie wszystko: umiejętności

Sprzęt bez umiejętności niewiele daje. Kurs pierwszej pomocy (np. w Polskim Czerwonym Krzyżu lub u lokalnych ratowników) uczy tamowania krwotoku, resuscytacji, pozycji bezpiecznej i postępowania przy oparzeniach. Opaski uciskowej naucz się używać na kursie, zanim będzie potrzebna.

Poradnik MSWiA przypomina, że udzielenie pierwszej pomocy to obowiązek, a pomagając, nie ponosisz odpowiedzialności za nieumyślne błędy. Najważniejsze zasady z poradnika w skrócie:

Obfity krwotok z kończyny

Załóż opatrunek uciskowy, np. z bandaża, materiału albo chusty.
Jeśli krwawienie nie ustaje, załóż opaskę do tamowania krwotoków powyżej rany, na ramieniu lub udzie. Zapisz godzinę założenia opaski.
Jeśli nie masz opaski ani opatrunku, uciskaj ranę dłonią lub tkaniną do zatrzymania krwotoku albo przyjazdu ratowników.
Okryj poszkodowanego folią lub kocem: po urazie wychładza się szybciej.

Osoba nie oddycha

Zadzwoń pod 112 i poproś konkretną osobę o przyniesienie defibrylatora (AED).
Uciskaj środek klatki piersiowej na głębokość 5–6 cm, w tempie 2 uciśnięć na sekundę.
Po 30 uciśnięciach wykonaj 2 oddechy ratownicze. Jeśli nie chcesz ich robić, uciskaj bez przerw.
Gdy przyniosą AED, włącz go i wykonuj polecenia urządzenia.

Pełną instrukcję znajdziesz w Poradniku bezpieczeństwa, ale tego nie da się nauczyć z kartki. Kurs z ćwiczeniami na fantomie zajmuje kilka godzin.

Linki oznaczone ↗ są partnerskie: jeśli coś kupisz, możemy dostać prowizję. Cena się dla Ciebie nie zmienia, a sklep nie ma wpływu na treść poradnika.

Najczęstsze pytania

Co musi być w apteczce domowej?

Opatrunki (gaza, bandaże, plastry, opatrunki na oparzenia), rękawiczki, środek do dezynfekcji, nożyczki, termometr, folia NRC, opaska uciskowa, leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe oraz leki przyjmowane na stałe.

Jak często sprawdzać apteczkę?

Co kilka miesięcy: daty ważności leków i opatrunków, stan opakowań, baterie w termometrze. Zużyte rzeczy uzupełniaj od razu.

Czy zwykła apteczka samochodowa wystarczy w domu?

Na drobne urazy tak, ale nie ma w niej leków, termometru, zapasu opatrunków ani leków przyjmowanych na stałe. Domowa apteczka na kryzys powinna wystarczyć całej rodzinie na kilka dni.

Gdzie trzymać apteczkę w domu?

W suchym, zamykanym miejscu z dala od okien, poza zasięgiem dzieci i zwierząt. Ministerstwo Zdrowia i pacjent.gov.pl radzą nie trzymać leków w łazience ani w kuchni, bo jest tam za ciepło i za wilgotno.

Co zrobić z przeterminowanymi lekami?

Nie wyrzucaj ich do kosza ani do toalety. Wrzuć je do specjalnego pojemnika, który mają m.in. niektóre apteki i przychodnie. Listę punktów podaje urząd gminy.

W jakiej temperaturze przechowywać leki?

Tak, jak podaje opakowanie lub ulotka. Jeśli nie ma takiej informacji, w temperaturze pokojowej, czyli 15–25°C, z dala od słońca i wilgoci.

Źródła

Grupa PrepReady na TelegramiePytania, sprzęt, wymiana doświadczeń. Dołącz do rozmowy.

Poradnik ma charakter edukacyjny. W sytuacji zagrożenia stosuj się do komunikatów RCB, RSO i służb.